این داستان شما
داستان من و داستان سگ شما است
(زوزه گرگ)
زمانی نه چندان دور دوران ماقبل سگ‌ها بود
آن‌ها وجود نداشتند
حالا همه نوعی از آن‌ها وجود دارد سگ‌های بزرگ، کوچک، خواب‌آلود
نگهبان، شکارچی
هر نوع سگی که ممکنه به فکرتون برسه
چطور چنین چیزی اتفاق افتاد؟
موضوع فقط سگ‌ها نیستند
همه انواع مختلف
موجودات زنده از کجا آمده‌اند؟
جواب، قدرت تبدیلی است که شاید شبیه به چیزی باشد که
از دل افسانه‌ها و اسطوره‌ها بیرون آمده
اما این‌گونه نیست
♪ ♪
..:: ارائه شده توسط وب سايت زرفيلم ::.. ‏.:: www.ZarFilm.com ::.
بیایید 30 هزار سال به عقب و به زمانی برگردیم که هنوز سگ‌ها وجود نداشتند
زمانی که اجداد ما در زمستان بی‌پایان
آخرین عصر یخ بندان زندگی می‌کردند
اجداد ما، خانه‌به‌دوش‌هایی بودند که در گروه‌های کوچک زندگی می‌کردند
آن‌ها در زیر ستاره‌ها می‌خوابیدند
آسمان، کتاب قصه ی آن‌ها، تقویم و
راهنمای زندگی آن‌ها بود
آسمان بود که به آن‌ها می‌گفت چه زمانی سرمای گزنده فرا خواهد رسید
چه زمانی دانه‌های وحشی رسیده و آماده می‌شوند
چه وقت، گوزن‌های شمالی و گاومیش‌ها مهاجرت می‌کنند
آن‌ها خودِ زمین را خانه ی خود می‌دانستند
اما آن‌ها همیشه در هراس از دیگر موجودات گرسنه زندگی می‌کردند
شیرهای کوهی و خرس‌ها
که با آن‌ها بر سر شکاری یکسان رقابت می‌کردند
و گرگ‌ها که تهدیدشان دزدیدن و دریدن
آسیب‌پذیرترین هایشان بود
(زوزه)
(دندان‌قروچه)
همه‌ی آنچه گرگ‌ها می‌خواستند این بود که استخوانی به دست ییاورند
اما اغلب آن‌ها وحشت‌زده تر از آن بودند که به اندازه کافی نزدیک شوند
دلیل هراس آن‌ها، سطح بالای
هورمونی اضطراب زا در خون آن‌ها بود
این مساله ضرورتی برای بقای آن‌ها به شمار می‌رفت
چرا که زیاد نزدیک شدن به انسان‌ها می‌توانست برایشان مرگ آفرین باشد
اما تعدادی از گرگ‌ها -- به دلیل تنوع طبیعی --
مقدار کمتری از این هورمون را در خون خود داشتند
این باعث می‌شد آن‌ها کمتر از انسان‌ها بترسند
این گرگ چیزی را کشف کرد
که شاخه‌ای از اجدادش در حدود
پانزده هزار سال قبل دریافته بودند
راهبردی عالی برای بقا
اهلی شدن با انسان‌ها
بگذار انسان‌ها شکارشان را انجام بدهند آن‌ها را تهدید نکن
و آن‌ها به تو اجازه می‌دهند تا در بقایای زائده‌های غذای آن‌ها، دنبال غذا بگردی
منظم تر غذا می‌خوری تولیدمثل بیشتری می‌کنی
و فرزندانت این خلق و خوی تو را به ارث می‌برند
این انتخابِ اهلی شدن
در هر نسلی تقویت می‌شد
تا اینکه سرانجام آن شاخه از گرگ‌ها در اثر تکامل (فرگشت) به
سگ‌ها تبدیل شدند
شاید اسم این را بقای در اثر دوستی بنامید
(زوزه)
آن موقع نیز مثل الان این معامله ی خوبی برای انسان‌ها هم به شمار می رفت
این سگ‌های مانده خور فقط دار دسته تمیز کردن محیط نبودند
آن‌ها کاربرد امنیتی داشتند
(صدای گرگ، پارس سگ)
وقتی این مشارکت جالب در طول زمان ادامه یافت
ظاهر سگ‌ها نیز دست‌خوش تغییر شد
ظاهر جذاب به برتری طبیعی بدل شد
هرچه قدر دوست‌داشتنی تر بودید شانس بیشتری وجود داشت
که زنده بمانید و ژن‌های خود را به نسل بعدی منتقل کنید
چیزی که در قالب اتحادی برای آسایش دو طرف آغاز شده بود
به دوستی عمیقی در طول زمان بدل شد
برای اینکه ببینیم بعد چه اتفاقی افتاد
بیایید اجداد دور خود در حدود هزار سال پیش را بیست
را رها کرده تا به دیدن گذشته‌ای نزدیک تر
در خلال دوران موقت عصر یخبندان برویم
این تغییر اقلیم انقلابی را آغاز کرد
مردم به جای خانه به دوشی در یک مکان مستقر شدند
چیزی جدید در جهان به وجود آمد روستاها
مردم هنوز هم شکار می‌کردند و به جمع‌آوری غذا می‌پرداختند
اما در عین ‌حال غذا و لباس خودشان را هم تولید می‌کردند
کشاورزی
گرگ‌ها آزادی خود را در ازای
غذای دایمی معامله کردند
آن‌ها از حق خود برای انتخاب جفتشان هم گذشتند
حالا انسان‌ها برای آن‌ها انتخاب می‌کردند
آن‌ها به طور دایم سگ‌هایی که قابلیت تربیت شدن نداشتند را می‌کشتند
آن‌هایی که دست غذا دهنده را گاز می‌گرفتند
و آن‌هایی که مورد رضایتشان بودند را پرورش می‌دادند
(پارس)
آن‌ها سگ‌هایی را که دستوراتشان را انجام می‌دادند تغذیه می‌کردند
آن‌هایی که شکار می‌کردند، شکار را جمع می‌کردند محافظت می‌کردند، حمل می‌کردند
و آن‌ها را همراهی می‌کردند
در هر زایمان
انسان‌ها توله‌هایی را که بیشتر دوست داشتند انتخاب می‌کردند
در طول نسل‌ها سگ‌ها تکامل یافتند
این نوع تکامل را «انتخاب مصنوعی می نامند»
یا پرورش دادن
تغییر گرگ به سگ اولین باری بود که
ما انسان‌ها مسیر تکامل را به دست خود گرفتیم
و از آن زمان تا کنون این کار را ادامه داده‌ایم
تا همه ی گیاهان و حیواناتی که به آن‌ها وابسته هستیم را شکل دهیم
در یک چشم به هم زدن در مقیاس کیهانی یعنی در حدود 15 یا 20 هزار سال
ما گرگ‌های خاکستری را به انواع مختلفی از سگ‌ها
که امروز عاشق آن‌ها هستیم، تغییر دادیم
در موردش فکر کنید
هر نژادی از سگ که تا کنون دیده‌اید
به دست انسان شکل گرفته است
بسیاری از بهترین دوستان ما -- محبوب‌ترین نژادها --
تنها در چند قرن گذشته شکل‌گرفته‌اند
(دندان‌قروچه)
قدرت شگفت‌انگیز تکامل
گرگ‌های گرسنه را
به نگهبانانی با وفا بدل کرده است (پارس)
که از گله ها مراقبت می‌کنند و گرگ‌ها را فراری می‌دهند
انتخاب مصنوعی گرگ‌ها را به چوپان
و علف‌های وحشی را به گندم و ذرت بدل کرده است
در واقع تقریبا همه ی گیاهانی و حیواناتی که امروزه آن‌ها را می‌خوریم
از اجدادی وحشی و بد خوراک تر پرورش ‌یافته‌اند
اگر انتخاب مصنوعی می‌تواند چنین تغییرات بنیادینی را تنها
در 10 یا 15 هزار سال ایجاد کند
انتخاب طبیعی که
میلیاردها سال در جریان بوده است چه کارهایی می‌توانید انجام دهد؟
پاسخ این پرسش، همه‌ی زیبایی و تنوع حیات است
چطور عمل می‌کند؟
سفینه‌ي خیال ما، می‌تواند ما را به هر جایی در فضا
و زمان و حتی به عالم پنهان ابعاد بسیار کوچک ببرد
جایی که گونه‌ای از حیات می‌تواند به گونه‌ای دیگر بدل شود
با من همراه شوید
شاید این‌طور به نظر نرسد
اما ما در طول دو میلیون سال گذشته
در عصر یخبندان زندگی می‌کنیم
از قضا، این یکی از طولانی‌ترین دوران های موقت اقلیمی است
در بیشتر اوقات این دو میلیون سال
آب و هوا سرد و خشک بوده است
کلاهک قطبی شمالی تا نواحی بسیار جنوبی تری
نسبت به امروز گسترده بوده است
در یکی از آن دوره‌های طولانی و سرد یخبندان
و دوره‌ای که در زمستان دریای یخ بسته از قطب شمال تا
بسیار پایین تر و جایی که لس‌آنجلس امروزی قرار دارد را در بر می‌گرفت
خرس‌های بزرگ در سرزمین‌های یخ زده‌‌ی ایرلند پرسه می‌زدند
این شاید شبیه به خرس معمولی به نظر بیاید
اما درون او اتفاقی خارق‌العاده در حال رخ دادن است
چیزی که می‌تواند باعث ظهور گونه جدیدی شود
برای اینکه شاهد این رویداد باشیم
باید به مقیاسی بسیار کوچک‌تر سفر کنیم
به مقیاس سلولی
تا بتوانیم به بررسی سیستم تولید مثل خرس بپردازیم
ما مسیر سرخرگ زیر ترقوه ای را به سوی قلب دنبال می‌کنیم
تقریبا رسیدیم
این‌ها تعدادی از تخمک‌های او هستند
برای اینکه ببینیم درون یکی از آن‌ها چه اتفاقی در حال رخ دادن است
باید از این هم کوچک‌تر شویم
برای این کار باید تا مقیاس مولکولی فشرده شویم
کشتی خیال ما، اکنون آن قدر کوچک شده است
که می‌توانید یک میلیون نمونه از آن‌ها را درون یک دانه‌ی شن جای دهید
آن چیزهایی را که دارند روی آن تیرک‌ها می‌خرامند را می‌بینید؟
آن‌ها پروتئین‌هایی به نام کنیزا هستند
این کنیزا ها بخشی از خدمه‌ی حمل و نقلی به شمار می روند
که مشغول حمل محموله‌هایی در سلول هستند
چقدر به نظر بیگانه می‌آیند
با این وجود این موجودات -- و موجوداتی نظیر آن‌ها --
بخشی از همه‌ی سلول‌های زنده هستند از جمله سلول‌هایی که درون بدن شما وجود دارند
اگر زندگی محرابی داشته باشد
اینجا درون هسته است جایی که دی ان ای ما را در خود دارد
طومار مقدس رمزهای ژنتیکی ما
و این متن به زبانی نوشته شده است که حیات به تمامی می‌تواند آن را بخواند
دی ان ای مولکولی است که ظاهری همانند یک نردبان تاب‌خورده
یا مارپیچی دوگانه دارد
پله‌های این نردبان از
چهار نوع مختلف مولکول کوچک تر ساخته شده است
این‌ها الفبای ژنتیک هستند
ترتیب مشخصی از این حروف دستورالعمل‌هایی
برای همه موجودات زنده تولید می‌کند
به آن‌ها می‌گویند که چطور رشد کنند، حرکت کنند، غذا را هضم کنند
محیط اطرافشان را احساس کنند شفا پیدا کنند و تولیدمثل کنند
مارپیچ دوگانه‌ی دی ان ای ماشین مولکولی است
که از 100 میلیارد اتم تشکیل شده است
تعداد اتم‌ها در یک مولکول دی ان ای به تنهایی
به تعداد ستاره‌های یک کهکشان معمولی است
همین داستان درباره‌ی‌ سگ‌ها
و خرس‌ها
و همه‌ی موجودات زنده‌ی دیگر هم صادق است
ما، هر کدام از ما خود جهانی کوچک به شمار می رویم
پیام دی ان ای که از هر سلول به سلول دیگر
و از نسلی به نسل دیگر انتقال می‌یابد
با دقتی حداکثری نسخه‌برداری و کپی می‌شود
تولد هر دی ان ای جدید با یک پروتین جدا کننده آغاز می‌شود
که رشته‌های مارپیچ دوگانه را از هم باز می‌کند
پله‌ها را از جای خود در می‌آورند
درون مایع هسته
حروف مولکولی رمز ژنتیک آزادانه شناور هستند
هر یک از رشته‌های مارپیچ جفت جداشده خود را کپی می‌کند
نتیجه‌ی این کار دو مولکول یکسان دی ان ای است
این روشی است که حیات ژن‌ها را تکثیر کرده و از
یک نسل به نسل دیگر منتقل می‌کند
وقتی یک سلول زنده به دو سلول تقسیم می‌شود
هر یک از آن‌ها یکی از نسخه‌های کامل دی این ای را بر می‌دارند
یک پروتئین ویژه این روند را نمونه خوان می‌کند تا مطمئن شود
تنها حروف درست پذیرفته‌شده و سر جای خود قرار بگیرند
بدین ترتیب دی ان ای به طور دقیقی کپی می‌شود
هیچ‌کس بی‌نقص نیست
گاه‌گاهی یک اشتباه نمونه‌خوانی رخ می‌دهد و چیزی از دستشان در می رود
اشتباهی کوچک و تصادفی در دستورالعمل ژنتیکی به وجود می‌آید
و درون سلول تخمک خرس جهشی اتفاق می‌افتد
رویداد تصادفی به این کوچکی می‌تواند عواقبی در
مقیاسی بسیار بزرگ‌تر داشته باشد
آن جهش باعث تغییر در ژنی شد که مسئول تعیین رنگ خز خرس بود
این باعث تاثیر بر تولید رنگ‌دانه‌های تیره در پوست و موی
فرزندان آن خرس شد
اغلب جهش‌ها بی‌خطر هستند
برخی از آن‌ها می‌توانند مرگبار باشند
اما تعداد اندکی از آن‌ها، کاملا از روی تصادف می‌تواند به یک ساختار زنده
برتری حیاتی در رقابت با دیگران بدهد
یک سال گذشته است
خرس ما اکنون مادر شده است
و در نتیجه‌ی آن جهش
یکی از دو توله با پوستی سفید به دنیا آمده است
وقتی توله‌ها به قدری بزرگ شدند که هر کدام قدم در راه زندگی خود بگذارند
فکر می‌کنید کدام توله خرس
شانس بیشتری در تعقیب کردن شکار بی‌خبر از همه جای خود دارد؟
خرس قهوه‌ای از بیش از یک کیلومتری در مقابل سفیدی زمینه‌ی برفی دیده می‌شود
اما خرس سفید کامروا تر است و
مجموعه‌ی ژن‌های ویژه‌ی خود را به نسل بعدی منتقل می‌کند
این روند به طور مکرر تکرار می‌شود
در طول نسل‌هایی که در پی هم آمدند
ژنی که عامل سفیدی خز حیوان است در میان
همه‌ی جمعیت خرس‌های ناحیه قطبی پراکنده شد
ژنی که عامل تیرگی خز بود
در رقابت برای بقا از میان رفت
جهش‌ها کاملا تصادفی هستند و همیشه اتفاق می‌افتند
اما محیط‌ زیست آن‌هایی را که
شانس بقا را افزایش می‌دهند پاداش می‌دهد، ارج می‌نهد
طبیعت به طور طبیعی گونه‌های زنده‌ای را انتخاب می‌کند
که بهتر با محیط برای بقای خود وفق پیدا می‌کنند
و چنین انتخابی تصادفی نیست
دو جمعیت از خرس‌ها از هم جا شده
و در طول هزاران سال
مشخصه‌های دیگری در آن‌ها تکامل پیدا کرد که آن‌ها را از هم متمایز می‌کند
آن‌ها به گونه‌های متفاوتی بدل شدند
منظور چارلز داروین
از «منشا انواع» هم همین بود
یک خرس به طور فردی تکامل پیدا نمی‌کند
جمعیت خرس‌ها است که در طول نسل‌ها تکامل پیدا می‌کنند
اگر یخ‌های قطبی به واسطه‌ی گرمایش جهانی
به کوچک تر شدن خود ادامه دهند خرس‌های قطبی ممکن است منقرض شوند
آن‌ها با خرس‌های قهوه‌ای جایگزین خواهند شد
که بهتر با محیط یخ زدایی شده‌ی جدید سازگاری دارند
این داستان متفاوتی از آن چیزی است که درباره‌ی سگ‌ها دیدیم
هیچ پرورشی این روند را راهنمایی نکرده است
تنها خود طبیعت بوده که دست به انتخاب زده است
این تکامل بر مبنای انتخاب طبیعی است
انقلابی‌ترین مفهوم در تاریخ علم
داروین نخستین بار در سال 1859 (1238 خورشیدی)مدارکی در پشتیبانی از این نظریه ارایه کرد
سروصدایی که این نظریه به پا کرد هیچ‌گاه فروکش نکرد
چرا؟
(نغمه پرندگان)
همه‌ی ما با حس ناخوش آیندی که فکر کردن به اینکه ما
نیایی مشترک با میمون داریم ایجاد می‌کند آشنا هستیم
هیچ کس مانند یک خویشاوند نمی‌تواند باعث دست‌پاچگی و شرمساری ما بشود
نزدیک‌ترین خویشاوندان ما شامپانزه‌ها هستند
آن‌ها اغلب رفتاری نامناسب در اجتماع از خود بروز می‌دهند
این نیازی قابل‌ درک برای ما انسان‌ها است
که از آن‌ها فاصله بگیریم
یکی از ستون‌های بنیادین باورهای سنتی این است
که ما متفاوت و جدا از
همه‌ی موجودات دیگر خلق ‌شده‌ایم
درک اینکه چرا چنین موضعی می‌گیریم ساده است
این امر باعث می‌شود که احساس کنیم ... خاص هستیم
اما خویشاوندی ما با درختان چطور؟
از این موضوع چه حسی به شما دست می‌دهد؟
بسیار خوب. این بخشی از دی ان ای درخت بلوط است
به عنوان نوعی بارکد به آن نگاه گنید
دستورالعملی که به زبان رمزهای حیات در آن نوشته شده است
به درخت می‌گوید که چطور سوخت و ساز شکر را انجام دهد
حالا بیایید تا آن را با همان قسمت از دی ان ای خودمان مقایسه کنیم
دی ان ای دروغ نمی‌گوید
این درخت و من ما خویشاوندان قدیمی و گمشده همدیگر هستیم
و فقط هم موضوع درخت‌ها نیست
اگر به اندازه کافی به عقب برگردید متوجه خواهید شد که ما
نیای مشترکی با
پروانه
گرگ خاکستری
قارچ
کوسه
باکتری
گنجشک داریم
عجب خانواده‌ای
بقیه بخش‌های این بار کد در میان گونه‌های مختلف متفاوت است
این عاملی است که تفاوت میان یک جغد و یک هشت پا را تعیین می‌کند
غیر از حالتی که یک دوقلوی یکسان داشته باشید
هیچ‌چیز دیگری در عالم
دی ان ای دقیقا مشابه با شما ندارد
در میان گونه‌های دیگر تفاوت‌های ژنتیکی
مواد خام اولیه برای انتخاب طبیعی را فراهم می‌آورد
محیط ‌زیست انتخاب می‌کند که کدام یک از آن‌ها بقا یافته و تکثیر شوند
وقتی صحبت به دستورالعمل‌های ژنتیکی می‌رسد
که مسئول پایه‌ای ترین عملکردهای حیاتی هستند
مثلا هضم شکر ما و بقیه گونه‌ها
تقریبا یکسان هستیم
چرا که آن عملکردها آن‌چنان برای حیات بنیادی هستند
که پیش از آنکه شکل‌های مختلف حیات از هم جدا شوند
تکامل و تحول پیداکرده‌اند
این درخت زندگی است
علم ما را قادر ساخته است
تا این درخت زندگی را برای
همه‌ی انواع گونه‌های حیات روی زمین بسازیم
خویشاوندان نزدیک ژنتیکی روی شاخه‌های یکسانی از این درخت قرار دارند
درحالی‌که خویشاوندان دور ما در جایی دور تر از موقعیت ما قرار گرفته‌اند
هر ترکه‌ی این درخت یک گونه‌ی زنده است
و تنه‌ی این درخت نشانگر اجداد مشترک
همه‌ی انواع حیات روی زمین است
مواد سازنده حیات انعطاف‌پذیر است
که به محض اینکه به وجود می‌آید، محیط‌زیست آن‌ها را شکل می‌دهد
و به تنوع سرگیجه‌آوری از انواع و اشکال مختلف تبدیل می‌کند
10 هزار بار بیش از چیزی که ما می‌توانیم در اینجا نمایش دهیم
زیست‌شناسان توانسته‌اند بیش از
نیم میلیون نوع مختلف از سوسک‌ها را شناسایی و فهرست برداری کنند
حالا بی‌شمار نوع مختلف از
باکتری‌ها سر جای خود
چندین میلیون گونه‌ی زنده‌ی مختلف از
حیوانات و گیاهان وجود دارند که اغلب آن‌ها
هنوز برای علم ناشناخته‌اند
فکرش را بکنید ما هنوز راه طولانی برای ملاقات و تماس
با همه شکل‌های حیات زمینی در پیش داریم
این‌ها فقط انواع مختلف حیات هستند
که فقط روی سیاره‌ی کوچک ما زندگی می‌کنند
شاخ و برگ خود را به همه سو گشوده است
آن چیزهایی را که کارآمد هستند را پیدا و از آن بهره‌برداری می‌کند
محیط‌های جدیدی را می‌سازد
و فرصت‌های تازه‌ای برای گونه‌های جدید فراهم می‌کند
درخت زندگی سه ونیم میلیارد سال است که وجود دارد
این زمان زیادی برای توسعه‌ی
مجموعه‌ی قابل‌توجهی از حقه‌ها و ترفندها است
تکامل می‌تواند باعث شود تا حیوانی ظاهر خود را تغییر دهد
خود را شبیه یک گیاه در‌آورد
هزاران نسل طول می‌کشد تا
جامه‌ای استادانه را مهیا کند
که شکارچیان را فریب می‌دهد و باعث می‌شود تا در جای دیگری
به دنبال غذا بگردند
یا می‌تواند ظاهر یک گیاه را به یک حیوان شبیه کند
شکوفه‌ها را آن چنان تغییر ظاهر دهد که شبیه به یک زنبور به نظر بیایند
راهی که گل‌های ارکیده برای فریب زنبورها برای گرده‌افشانی انتخاب کرده‌اند
این فوق‌العاده است
قدرت تغییر ظاهر انتخاب طبیعی
در میان شاخه‌های در هم تنیده و انبوه درخت عظیم زندگی
شما اینجا هستید
ساقه‌ای کوچک یکی از بی‌شمار میلیون‌ها ساقه‌ی دیگر
علم بر ما آشکار کرده است که همه‌ی زندگی روی زمین تنه‌ای واحد دارد
داروین سازوکار واقعی تکامل را کشف کرد
اعتقاد غالب دراین‌باره این بود که پیچیدگی
و تنوع حیات باید نشانه‌ای از حضور و کار
طراحی هوشمند باشد که همگی این
میلیون‌ها گونه مختلف را جدا جدا خلق کرده است
گفته می‌شد موجودات زنده آن قدر پیچیده هستند که
نمی‌توانند حاصل تکاملی بدون حضور راهنما باشند
چشم انسان را در نظر بگیرید
شاهکاری از پیچیدگی
ساختاری که از قرنیه
عنبیه، عدسی، شبکیه
عصب‌های نوری و عضله‌ها تشکیل شده است
و تفسیر تصاویر را بر عهده‌ی
شبکه‌ی عصبی استادانه مغز گذاشته است
این ساختاری بسیار پیچیده‌تر از هر ابزاری است
که تا کنون توسط هوش انسانی ساخته شده است
از همین رو استدلال می‌شد
چشم انسان نمی‌تواند حاصل و نتیجه
تکاملی ناآگاه باشد
برای اینکه ببینیم آیا این حرف درست است باید در طول زمان سفر کنیم و
به دنیایی برویم که هنوز در آن چشمی برای دیدن وجود نداشت
در آغاز
حیات نابینا بود
دنیای ما 4 میلیارد سال پیش
چیزی شبیه به این بود
پیش از دورانی که چشمی برای دیدن وجود داشته باشد
چند صد میلیون سال گذشت
تا اینکه یک روز
یک خطای میکروسکوپی در نسخه برداری
درون دی ان ای یک باکتری رخ داد
این جهش تصادفی باعث شد این میکروب
از مولکول پروتئینی برخوردار شود که نور خورشید را جذب می‌کرد
می‌خواهید بدانید دنیا از چشم
یک باکتری حساس به نور چه شکلی دیده می‌شد؟
به سمت راست صفحه نمایشتان نگاه کنید
جهش‌ها به طور دایم و به شکل تصادفی اتفاق می‌افتادند
همان طوری که در همه‌ی جمعیت‌های موجودات زنده رخ می‌دهند
جهشی دیگر
باعث شد تا باکتری تیره از نور شدید فرار کند
چه اتفاقی افتاده است؟
شب و روز
باکتری‌هایی که می‌توانستند تاریکی را از روشنایی تشخیص دهند
مزیتی قطعی بر آن‌هایی داشتند که فاقد این توانایی بودند
چرا؟
چون نور روز همراه با نورهای فرابنفش ناخوش آیندی بود
که باعث آسیب رسیدن دی ان ای می‌شد
باکتری‌های حساس به نور از نور شدید فرار می‌کردند
و در امنیت دی ان ای خود را مبادله و منتقل می‌کردند
تعداد بیشتری از آن‌ها
در مقایسه با آن‌هایی که در سطح مانده بودند نجات پیداکرده و بقا یافتند
در طول زمان آن پروتئین‌های حساس به نور
در نقطه رنگ‌دانه‌ای موجودات پیشرفته‌تری
که ارگانیزم تک سلولی خوانده می‌شدند متمرکز شد
این باعث می‌شد آن‌ها بتوانند نور را پیدا کنند
مزیتی غیرقابل‌ انکار
برای ارگانیزمی که از نور خورشید برای تولید غذا استفاده می‌کند
این چشم‌انداز جهان از دید یک کرم پهن است
در این ارگانیزم چند سلولی
گودی در ناحیه نقطه رنگ‌دانه تکامل پیداکرده
این فرورفتگی کاسه مانند
به حیوان اجازه می‌دهد تا نور را از سایه تشخیص دهد
تا به زحمت و به شکل ابتدایی اجسام مجاور خود را تشخیص دهد
از جمله آن‌هایی که می‌شود آن‌ها را خورد و آن‌هایی که ممکن است او را بخورند
مزیتی فوق‌العاده
بعدتر اشیا اندکی واضح تر شدند
فرورفتگی پودتر شد
و به حفره‌ای با گشودگی اندک تکامل یافت
در طی هزاران نسل
انتخاب طبیعی به آهستگی چشم را تراش داده است
گشودگی چشم به سوراخی کوچک منقبض شد
که با یک غشا محافظ شفاف پوشیده شده بود
تنها نور مختصری می‌توانست از این حفره عبور کند
اما همین نور کافی بود تا تصویری محو را بر روی
رویه حساس داخلی چشم ترسیم شود
این باعث تیز‌تر شدن کانون و شفافیت بیشتر شد
گشودگی بیشتر به نور بیشتری اجازه ورود می‌داد
که اگرچه تصویر را روشن تر می‌کرد اما آن را از حالت کانونی خارج می‌ساخت
این پیشرفت باعث آغاز رقابتی شد که می‌توان آن را
با رقابتی تسلیحاتی اما از نوع بصری مقایسه کرد
برای حفظ بقا رقابت باید ادامه پیدا می‌کرد
اما یک‌باره ویژگی جدید و خارق‌العاده‌ای در چشم تکامل پیدا کرد
عدسی که می‌توانست به طور همزمان هم میزان نور و هم کانونی بودن دقیق تصویر را ارائه دهد
درون چشم ماهی‌های اولیه
ژل شفافی که در نزدیکی حفره‌ی ورودی نور قرار داشته به عدسی تبدیل شد
در همان زمان این حفره بزرگ‌تر شد
تا اجازه ورود نور بیشتر و بیشتری را بدهد
ماهی‌ها حالا می‌توانستند با وضوحی بالا
هم فواصل نزدیک و هم دور را ببینند
و بعد اتفاقی وحشتناک رخ داد
تا حالا به این نکته دقت کرده‌اید که یک نی درون یک لیوان شیشه‌ای
به نظر می‌آید که در محل سطح آب دچار شکستگی شده است؟
دلیل این مساله این است که نور هنگام عبور از یک محیط به محیط دیگر
دچار شکست می‌شود مثلا زمانی که از آب به هوا منتقل می‌شود
چشم‌های ما در اصل برای دیدن در آب تکامل یافته‌اند
مایع آبکی درون آن چشم‌ها به گونه‌ای منظم
تاثیرات حاصل از خم شدن نور را برطرف می‌کرد
اما برای موجودات خشکی
نور تصاویر را از هوای خشک
به درون چشم‌هایی که هنوز مایع هستند منتقل می‌کند
این شکست پرتوهای نوری
باعث بروز انواع اعوجاج‌ها می‌شود
زمانی که اجداد دو زیست ما آب را به سوی خشکی ترک کردند
چشمان آن‌ها که به طور خاص برای دیدن درون آب تکامل یافته بود
برای دیدن درون هوا وضع مناسبی نداشت
وضعیت بینایی ما هیچ‌وقت از آن زمان بهتر نشده است
ما دوست داریم چشممان را شاهکاری هنری در نظر بگیریم
اما 375 میلیون سال بعد
ما هنوز از دیدن چیزهایی که نوک دماغمان قرار دارند ناتوانیم
یا از تشخیص جزییات ظریف در کناره‌ی تاریکی
کاری که ماهی‌ها می‌توانند انجام دهند
وقتی ما آب را ترک کردیم
چرا طبیعت دوباره از اول شروع نکرد
و مجموعه‌ی جدیدی از چشم را برای ما تکامل نبخشید
که برای دیدن در هوا بهینه باشند
راه و رسم طبیعت این‌گونه نیست
تکامل ساختارهای موجود را در طی نسل‌ها تغییر می‌دهد
و آن‌ها را با تغییرات جزیی سازگار می‌کند
تکامل نمی‌تواند دوباره به صفحه‌ی اول برگردد
و همه چیز را از اول شروع کند
تکامل چشم در هر مرحله‌ای از فرایند توسعه خود
آن قدر عملکرد خوبی داشته است
که مزیتی ویژه را برای بقا ایجاد کند
و در میان جانورانی که امروز در جهان زندگی می‌کنند می‌توانیم
چشم‌هایی را در همه‌ی این مراحل توسعه پیدا کنیم
و همه‌ی آن‌ها کارآمد هستند
پیچیدگی چشم انسان
هیچ چالشی در برابر تکامل بر اساس انتخاب طبیعی ایجاد نمی‌کند
در واقع چشم و همه زیست‌شناسی بدون در نظر گرفتن تکامل
بی‌معنی است
برخی ادعا می‌کنند که تکامل فقط یک نظریه است
گویی تنها باید آن را یک نظر و دیدگاه به شمار آورد
نظریه‌ی تکامل همانند نظریه‌ی گرانش
یک واقعیت علمی است
تکامل واقعا اتفاق افتاده است
پذیرفتن خویشاوندی ما به همه‌ی گونه‌های زندگی بر روی زمین
نه تنها یک واقعیت مستحکم علمی است
که به نظر من درعین‌حال تجربه‌ی معنوی متعالی است
از آنجایی که تکامل نابینا است
نمی‌تواند انتظار و یا توان سازگاری با رویدادهای ویرانگر عظیم را داشته باشد
درخت زندگی شاخه‌های شکسته‌ای هم دارد
بسیاری از آن‌ها در طی پنج مورد از بزرگ‌ترین فجایع طبیعی
که تا کنون برای حیات رخ داده است شکسته و قطع شده‌اند
جایی، یادمانی وجود دارد
برای آن بسیار گونه‌های از دست رفته
تالار تالارهای انقراض
با من همراه شوید
به تالارهای انقراض خوش‌آمدید
یادمانی برای شاخه‌های شکسته درخت زندگی
به ازای هر یک از میلیون‌ها گونه از موجودات زنده‌ای
که امروز به حیات خود ادامه می‌دهند شاید هزاران گونه دیگر از روی زمین نیست و نابود شده‌اند
اغلب آن‌ها در روند رقابت‌های هر روزه
با شکل‌های دیگر حیات از بین رفته‌اند
اما بسیاری دیگر از آن‌ها در طی مصائبی از میان رفته‌اند
که همه‌ی سیاره‌ی ما را تحت تاثیر قرار داد
در 500 میلیون سال گذشته
پنج بار چنین اتفاقی رخ داده است
پنج انقراض بزرگ که حیات روی زمین را به تباهی کشید
فاجعه‌بارترین آن‌ها چیزی در حدود 250 میلیون سال پیش رخ داد
در پایان دوره‌ای که
که به نام پرمین شناخته می‌شود
تریلوبیت ها حیوانات زره داری بودند که
در دسته‌های بزرگ در بستر دریاها شکار می‌کردند
آن‌ها در رده نخستین حیوانات بودند که تکامل برای آن‌ها
چشمانی با قابلیت شکل‌گیری تصویر را به وجود آورده بود
تریلوبیت ها مدت طولانی و در حدود 270 میلیون سال به حیات خود ادامه می‌دادند
زمین روزگاری سیاره‌ی تریلوبیت ها بود
اما الان همه‌ی آن‌ها از بین رفته‌اند و منقرض شده‌اند
آخرین نمونه‌ی آن‌ها
به همراه بی‌شمار گونه‌ی دیگر در طی فاجعه محیطی بی‌نظیری
از صحنه‌ی هستی برای همیشه محو شدند
(غرش حاصل از انفجار)
این پایان ایام از جایی در سیبری امروزی آغاز شد
با فوران‌های آتش‌فشانی در مقیاسی غیرقابل مقایسه با هر آنچه
انسان تجربه کرده است
زمین در آن هنگام بسیار متفاوت تر از امروز بود
که از یک ابَر قاره‌ی عظیم و یک اقیانوس پهناور تشکیل شده بود
سیلاب‌های بی‌رحم مواد مذاب آتشین
منطقه‌ای بزرگ‌تر از اروپای غربی را فراگرفتند
فوران‌های مکرر برای مدتی در حدود
صدها هزار سال ادامه یافت
سنگ‌های مذاب
ذخیره‌های زغال را مشتعل و هوا را با واردکردن
دی اکسید کربن و دیگر گازهای گلخانه‌ای آلوده کرد
این امر باعث گرم شدن زمین
و توقف جریان‌های آبی اقیانوس شد
باکتری‌های سمی شکوفا شدند
اما تقریبا هر چیز دیگری که در دریاها وجود داشت از بین رفت
آب‌های راکد گازهای کشنده سولفید هیدروژن را
وارد هوا کردند
که باعث خفگی اغلب حیوانات خشکی شد
از هر 10 گونه موجود زنده روی زمین نُه مورد آن‌ها منقرض شدند
ما این را
مرگ عظیم می‌نامیم
حیات روی زمین آن قدر به نابودی کامل نزدیک شده بود
که بیش از 10 میلیون سال زمان برای بازیابی خود نیاز داشت
اما اشکال جدید حیات به آرامی تکامل پیدا کردند
تا فضاهای خالی به وجود آمده در اثر نسل‌کشی پرمین را پر کنند
دایناسورها در رده بزرگ‌ترین برنده‌ها بودند
حالا زمین سیاره آن‌ها بود
حکمرانی آن‌ها برای بیش از 150 میلیون سال به درازا کشید
تا اینکه آن‌ها هم در یکی دیگر از
انقراض‌های عظیم از میان رفتند
حیات روی زمین در طول میلیون‌ها سال بارها مورد تاخت‌وتاز قرار گرفته است
و هنوز هم بقا پیداکرده و باقی مانده است
سخت‌جانی حیات نفس‌گیر و سرگیجه‌آور است
ما آن را در جاهایی پیدا می‌کنیم که هیچ کس فکرش را هم نمی‌کند
این دالان بی‌نام؟
باشد برای یک روز دیگر
من حیوانی را می‌شناسم که می‌تواند در آب جوشان زندگی کند
یا در یخ جامد
می‌تواند 10 سال بدون یک قطره آب زنده بماند
می‌تواند عریان در میانه‌ی خلأ
و تابش‌های شدید فضا سفر کند و بدون کوچک‌ترین آسیبی به زمین برگردد
کَندرو (تاردیگرید) یا خرس آبی
در بالاترین قله‌های کوهستان‌ها
و اعماق ژرف‌ترین مغاک‌های اقیانوس
و حتی در حیات خلوت ما و در میان خزه‌های باغچه
در جمعیتی کثیر زندگی می‌کنند
شما احتمالا هرگز متوجه آن‌ها نشده‌اید
به خاطر اینکه فوق‌العاده کوچک هستند
در ابعادی به اندازه سر سوزن
اما آن‌ها سخت‌جان هستند
این کندرو‌ها از هر 5 انقراض بزرگ جان سالم به در برده‌اند
آن‌ها نیم میلیارد سال است که به کسب‌وکار خویش مشغول‌اند
ما قبلا فکر می‌کردیم حیات خیلی شکننده و آسیب‌پذیر است
به گونه‌ای که تنها در جایی دوام می‌آورد
نه خیلی گرم باشد، نه خیلی سرد
نه خیلی تاریک یا نمکین باشد و نه خیلی اسیدی یا رادیو اکتیو
و تحت هیچ شرایطی نباید وجود آب را فراموش کنید
ما اشتباه می‌کردیم
همان طور که کُندروهای سخت‌جان نشان داده‌اند
حیات می‌تواند شرایطی را تحمل کند
که برای ما انسان‌ها فقط می‌تواند معنی مرگ داشته باشد
اما تمام تفاوت‌هایی که بین ما و انواع حیاتی وجود دارد که
در حادترین شرایط محیطی روی سیاره‌ی ما زندگی می‌کنند
تنها تنوعی در یک موضوع واحد است
گویش‌های مختلفی از یک زبان واحد
رمزهای ژنتیکی حیات زمین
اما در دنیاهای دیگر حیات چه شمایلی دارد؟
دنیاهایی با تاریخ شیمیایی و تکاملی
کاملا متفاوت از سیاره‌ی ما؟
دنیایی دوردست هست که می‌خواهم شما را به آنجا ببرم
دنیایی بسیار متفاوت از ما
اما دنیایی که شاید پناهگاه حیات باشد
اگر این‌گونه باشد قطعا حیات در آنجا متفاوت با هر چیزی خواهد بود
که تا کنون دیده‌ایم
مه و ابرها به طور کامل سطح تیتان را پوشانده‌اند
قمر غول‌پیکر زحل
تیتان مرا اندکی به یاد خانه‌ی خودمان می‌اندازد
همانند زمین تیتان هم جوی دارد که عمدتا از نیتروژن تشکیل شده است
اما چهار برابر چگال تر از جو زمین است
در هوای تیتان خبری از اکسیژن نیست
و بسیار سردتر از هر جایی روی زمین ما است
اما با همه این حرف‌ها هنوز هم می‌خواهم به آنجا بروم
باید از درون چند صد
کیلومتر مه غلیظ فرود آییم
تا بتوانیم سطح آن را ببینیم
اما در زیر آن چشم‌اندازی پنهان شده است که به گونه‌ی عجیبی آشنا است
تیتان تنها دنیای دیگر منظومه شمسی است
که در آن باران می‌بارد
دارای رودخانه و خطوط ساحلی است
روی تیتان صدها دریاچه وجود دارد
یکی از آن‌ها از دریاچه سوپریور از آمریکای شمالی هم بزرگ‌تر است
بخار از این دریاچه‌ها به هوا بر می‌خیزد
چگال شده و به شکل باران به سطح برمی‌گردد
باران رودخانه‌ها را جاری می‌کند
و آن‌ها دره‌ها را در چشم‌انداز آن تراش می‌دهند
درست مانند زمین
اما با یک تفاوت بسیار بزرگ
روی تیتان ،دریاها و باران
از آب ساخته نشده‌اند بلکه از متان و اتان شکل‌گرفته‌اند
روی زمین این مولکول‌ها گاز طبیعی را شکل می‌دهند
در تیتان یخ زده
آن‌ها مایع هستند
تیتان مقدار زیادی هم آب دارد
اما همه‌ی آن آب‌ها به شکل یخ زده و به سختی سنگ هستند
در واقع چشم‌انداز سطحی و کوهستان‌های تیتان
عمدتا از یخ آب ساخته شده است
با دمای چند صد درجه زیر صفر
تیتان خیلی سردتر از آن است که آب بخواهد در آن زمانی به شکل مایع دربیاید
(آبشار، تندر در دوردست)
از زمان کارل ساگان تا کنون ستاره زیست‌شناس‌ها به این می‌اندیشند
که آیا ممکن است حیات درون دریاچه‌های هیدروکربن‌های تیتان در حال شنا باشد
بنیان‌های شیمیایی چنین حیاتی
باید به طور کلی از هر آنچه ما می‌دانیم متفاوت باشد
همه‌ی انواع حیات روی زمین به آب مایع وابسته هستند
و در سطح تیتان خبری از آن نیست
اما می‌توانیم گونه‌های دیگری از حیات را تصور کنیم
شاید موجوداتی باشند که به جای اکسیژن
هیدروژن تنفس می‌کنند
و به جای دی اکسید کربن بازدمشان از متان است
شاید به جای شکر از استیلن برای منبع انرژی استفاده می‌کنند
چطور می‌توانیم بفهمیم که آیا چنین موجوداتی
بر امپراتوری پنهان در زیر امواج قیرگون تیتان حکمروایی می‌کنند
ما به اعماق دریای کراکن شیرجه می‌زنیم
دریایی که نامش از نام هیولای دریایی اسطوره‌ای اقوام نورث الهام گرفته شده است
حتی اگر یکی از آن‌ها اینجا و در این اعماق باشد
احتمالا نمی‌توانیم آن را ببینیم
اینجا خیلی تاریک است
اگر همه‌ی نفت و گاز طبیعی موجود روی زمین را جمع کنید
تنها به اندازه بخش کوچکی از ذخایر تیتان خواهد شد
بیایید چراغ‌ها را روشن کنیم
الان 200 متر در زیر سطح هستیم
چیزی می‌بینید؟
آنجا کنار آن منفذ
شاید فقط تصور من بود
فکر کنم اگر می‌خواهیم دراین‌باره مطمئن شویم
باید دوباره به اینجا برگردیم
یک داستان دیگر هم هست که می‌خواهم برایتان تعریف کنم
و این بزرگ‌ترین داستانی است که علم تا کنون بیان کرده است
داستان حیات در جهان ما
به زمین در چهار میلیارد سال قبل خوش‌آمدید
این زمین ما پیش از آغاز حیات است
هیچ کس نمی‌داند حیات چگونه آغاز شد
اغلب شواهد از آن زمان در اثر برخوردها
و فرسایش‌ها نابود شده‌اند
علم در مرز میان دانایی و جهالت گام بر می‌دارد
ما از اینکه به ندانستن اعتراف کنیم نمی ترسیم
هیچ شرمساری در آن وجود ندارد
تنها شرمساری در آن است که تظاهر کنیم همه‌ی جواب‌ها را می‌دانیم
شاید یکی از بیننده‌های این برنامه
اولین کسی باشد که راز
چگونگی آغاز حیات روی زمین را حل خواهد کرد
شواهد از میکروب‌های زنده
نشان می‌دهد که آن‌ها نخستین اجداد
دماهای بالا را ترجیح می‌دادند
شاید حیات روی زمین از آب‌های گرم سر برآورده باشد
در کنار منافذ آتش‌فشانی زیر آب
در مجموعه کاسموس کارل ساگان
او ریسمانی مستحکم و نخ تسبیحی را دنبال کرد که
به طور مستقیم از اورگانیزم های تک سلولی
در زمانی در حدود 4 میلیارد سال پیش
تا شما ادامه می‌یافت
چهار میلیارد سال در40 ثانیه
از موجوداتی که هنوز توانایی تشخیص روز از شب را نداشتند
تا موجوداتی که به کاوش عالم پرداخته‌اند
♪ ♪
کارل ساگان: آن‌ها برخی از کارهایی است که مولکول‌ها در
طول 4 میلیارد سال تکامل انجام می‌دهند
در سال‌های اخیر زیست‌شناسان فارسی‌زبان ترجیح می‌دهند از واژه فرگشت به جای تکامل استفاده کنند به دلیل مخاطب عام این برنامه در ترجمه از تکامل استفاده شده است با این تاکید که این عنوان نام خاص یک نظریه است و ریشه لغوی آن به معنی کامل شدن توضیح‌دهنده نظریه تکامل نیست و در این روند اصل بر انتخاب‌های تصادفی است